Opleiding Ouderenpsychiaters Oost Nederland

Al eerder op deze blog deed ik melding van de mogelijkheid om in het verdiepingsdeel van de opleiding tot psychiater nu te kiezen voor de het aandachtsgebied 'ouderen'. Na veel voorbereiding is deze opleidingsmogelijkheid nu in het consortium Oost Nederland vormgegeven. Op donderdag 12 april was de aftrap binnen GGNet. Samen met de andere partners in het consortium, ProPersona en het UMC Nijmegen is er een curriculum gemaakt, waarbij eenmaal per 14 dagen gezamenlijk onderwijs is met referaten, gastsprekers, somatiek voor de ouderenpsychiater en psychotherapie bij ouderen. Dit jaar starten 4 aios met dit traject. Naast het lokale onderwijs, wordt per 27 april ook aangesloten bij het landelijk onderwijs ouderenpsychiatrie. Informatie en ook presentaties van dit onderwijs zijn te vinden op de WIKI van de opleiding van GGNet.

Slaapmiddelen en mortaliteit

Weer een artikel waarin in een zeer grote groep patienten gekeken is naar de mogelijke ernstige nadelen van psychofarmaca, in dit geval de hypnotica of benzodiazepinen. In een gratis toegankelijk artikel van Daniel Kripke et al. in BMJ Open worden stevige associaties gevonden tussen deze groep middelen en mortaliteit en morbiditeit. Zelfs zeer weinig gebruik (minder dan 18 tabletten per jaar!) zou al een ruim drie keer zo'n grote kans op overlijden geven. Het gaat hierbij om een groep van middelbare leeftijd (gem leeftijd = 54 jaar) en helaas worden niet de absolute getallen erbij gegeven. Verder valt op dat de groep die wel gebruikt op alle fronten veel zieker is dan die zonder benzodiazepinen, meer hart- en vaatziekten, meer diabetes, meer COPD, meer obesitas etc. Er is daarnaast niet gecontrolleerd voor angst en depressie. Het is al met al een opmerkelijke associatie, waarbij de auteurs volop speculeren over hoe deze medicatie kan leiden tot al deze morbiditeit, maar niet benoemen dat wellicht deze medicatie meer wordt voorgeschreven aan patienten die toch al ziek zijn.

Exergames voor ouderen

Toch maar weer een bericht over in games verpakte activiteiten voor ouderen. Bij jongeren zijn deze games allang bekend, want jongeren groeien op met interactieve games. Nu is ook gevonden dat het gamen, en dan vooral het gamen waarbij je zelf ook actief moet bewegen, dus bijvoorbeeld met de Wii of X-box-kinect, een positieve invloed hebben op zowel stemming als cognitie bij ouderen. Dit soort games worden 'exergames' genoemd. Er is een speciale exergame-site, met daarop ook informatie specifiek voor ouderen en ook advies over welke games je dan zou kunnen gebruiken. De grootste uitdaging lijkt nu vooral hoe je de ouderen, en dan m.n. de oudere depressieve patient ook zo ver kunt krijgen dat deze gaat gamen. Om dit motivatie-probleem beter te leren begrijpen en ook interventies hiervoor aan te bieden, is nu een onderzoek gestart. Het betreft een samenwerkingsproject tussen TNO, VitaValley en de NoaberFoundation, olv Nathan LaBrasseur van de Mayo-clinic. Vanuit TNO wordt dit onderzoek geleid door Annerieke Heuvelink.

Bewegen en rusten

Op allerlei fronten zie je dat de nieuwe trends in de verbetering van de gezondheidszorg zich richten op life-style zaken. Kwaliteit van leven verbetert als je een aantal basale zaken goed kunt controleren, bijvoorbeeld je gewicht en je slaappatroon. Interventies zouden zich dus moeten gaan richten op het verbeteren van het dag/nachtritme. Slecht slapen wordt in verband gebracht met overgewicht, minder bewegen met cardiovaculair risico maar ook met grotere kans op depressie en zelfs op dementie. Andersom zouden dementerende patienten beter functioneren bij een meer gevulde dag, met bewegen, licht en geluid. We spreken van een "enriched environment", een omgeving waarin voldoende gezonde prikkels zijn om optimaal functioneren te verkrijgen. Voor gezonde mensen, opgroeiende kinderen maar dus ook voor (zieke) ouderen. Een situatie die op dit moment in de meeste verzorgings- en verpleeghuizen (nog) niet bestaat. Omdat we nog niet veel weten over dag/nachtritme bij oudere psychiatrische patienten, is het goed om hier meer onderzoek naar te doen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen met een handige nieuwe gadget, de Fitbit. Meet bewegen en activiteiten overdag, maar is ook geschikt voor slaapregistratie. We gaan binnen NESTOR, de afdeling voor onderzoek en innovatie binnen de zorgeenheid Ouderen van GGNet kijken in hoeverre een dergelijke tool bruikbaar is voor de patientenzorg. Hopelijk komen we dus met een vervolg.

De loopsnelheid van Magere Hein

Al langere tijd staan begrippen als 'frailty' en veroudering in de belangstelling. We streven ernaar om steeds gezonder ouder te worden. Daarbij lijkt het er sterk op dat op latere leeftijd veel morbiditeit, zowel somatisch als psychiatrisch met elkaar samen hangt. Adviezen om gezond te leven, goede voeding en genoeg bewegen zijn genoegzaam bekend. Een aardige bevinding in dit licht is dat de loopsnelheid van een (ouder) iemand sterk samenhangt met de overleving. Een belangrijk artikel hierover werd al eerder in 2011 gepubliceerd door de groep van Studenski (what's in a name) in de JAMA.
In het kerstnummer van de BMJ dit jaar een grappig vervolg hierop: Met de vraag: is iemand nog snel genoeg om Magere Hein ('the Grim Reaper') voor te blijven onderzochten Stanaway et al. het zelfde onderwerp, met een gelijkluidende conclusie. Met een loopsnelheid van 1.36 m/s of sneller, blijf je de dood net een stapje voor.