antipsychotica bij ouderen met dementie

Het blijft een terugkerend thema: antipsychotica hebben bij ouderen met een dementie grote nadelen. Het zou aanleiding geven tot meer sterfte en meer CVA's. Deze week publiceerde Medisch Contact (weer) een artikel over dit onderwerp met de ronkende titel: " Dementen sterven door antipsychotica". Samen met de collega's Aartjan Beekman en Maarten van Grevenstein schreef ik vorig jaar een artikel waarin we probeerden de discussie wat te nuanceren. Helaas blijft in het huidige artikel in het MC ook weer onderbelicht dat het niet geven van antipsychotica wellicht ook negatieve gevolgen heeft.
Hoewel ik het meer dan eens ben met het advies om vooral ook naar niet-medicamenteuze alternatieven te kijken in het bestrijden van gedragsproblemen bij dementerende ouderen, gaat het me te ver om te stellen dat er altijd een 'betekenis' aan dit gedrag te ontdekken is. Was dat maar zo, dan zou dementie niet zo'n ontluisterende en vreselijke toestand zijn. Ook nogal tendentieus om te stellen dat het gebruik in de psychiatrie van antipsychotica meestal 3dd 5mg zou bedragen. Hier gaat het gebruik van dementerende ouderen en dat van oud geworden (schizofrene) psychiatrische patienten kennelijk wat door elkaar lopen. Morgen meteen op mijn afdeling langdurige zorg ouderen eens kijken wat het gemiddelde gebruik van antipsychotica is.
Het artikel van Naarding, van Grevenstein en Beekman is terug te vinden op de WIKI.

The Sunscene: belevingsgerichte kamer 2.0

Gedragsstoornissen bij dementerende ouderen beïnvloeden met medicatie is moeilijk en bovendien zijn er veel ongewenste bij-effecten. Maar wat moet je dan? Ook op onze eigen afdeling voor langdurige behandeling van ouderen met psychiatrische problemen hebben we al langer ervaring met de zogenaamde ervaringsgerichte kamer. Er zijn veel instellingen met zo'n soort ruimte, waarin het in essentie erom gaat dat er een kamer is waarin veel zaken staan die herinneren aan vroeger tijden, passend bij de voorgeschiedenis van de bewoner of patient. Het verblijf op zo'n kamer brengt rust en leidt ook tot beter functioneren en ook het slapen kan ermee worden bevorderd. Maar nu is er een nieuwe variant, met een ander thema, nl 'een dagje naar het strand'. In een ruimte bevindt zich een zandstrandje en ‘zon’ die instelbaar is qua intensiteit en warmte. Af en toe waait er een zomers briesje en klinken geluiden van golven en overvliegende zeemeeuwen. De ouderen kijken, dankzij een metershoog decor, uit over zee. In de kamer staan zo’n vijf á zes stoelen waar de ouderen op kunnen zitten. Ook zijn er houten vlonders waarop rolstoelen geparkeerd kunnen worden. Met een beetje fantasie kan er op dit thema natuurlijk gevarieerd worden, bijv. een dagje naar het bos, naar de stad of misschien zelfs naar het pretpark!

Serious Gaming als diagnosticum

Al eerder schreef ik op deze blog over serious gaming en dan als inzet voor gezond ouder worden. Nu lijkt er ook een mogelijkheid om aan de hand van de prestatie van de (oudere) patient op zo'n game op een eenvoudige manier bij te dragen aan de diagnose cognitieve achteruitgang / dementie. Het spelen van zo'n game (probeer Dodongadon te verslaan!) is vaak een complexe taak (voor de hersenen) en doet dus een beroep op de cognitieve functies. Daarnaast kan het natuurlijk ook gewoon leuk zijn, zoals de deelnemer op dit filmpje laat zien. Een score van minder dan 40 op deze game zou indicatief zijn voor dementie.

Stress Paul

Ik ben zelf nooit zo van de stress ballen of poppetjes geweest, maar nu moet ik toch overwegen of ik hier niet moet gaan delen in de winst. Een stress poppetje in een gestresste pose en luisterend naar de naam Paul!
Uit de folder: "Raak niet gestresst, reageer al je frustraties af op die arme Paul" En ook: "Paul is er op ieder gestresst moment dat je hem nodig hebt. Neem hem mee in je tas of leg hem op je bureau".
Tja....

Twitter onderzoek

Een opmerkelijk nieuwe manier van onderzoek naar medische klachten doen, nl met behulp van twitter. Nieuw Zeelandse artsen publiceerden het in Br J of Sports Med. Via twitter waren ze op zoek gegaan naar berichten die over 'hersenschudding' (concussion) handelden. Dit deden ze door te filteren middels #concussion. Ze kozen 1000 van dergelijke berichten uit en analyseerden de inhoud van deze berichten. Zo konden ze nagaan wat mensen deden na een hersenschudding en welke opvattingen / misvattingen er bestaan rondom dit onderwerp. Het lijkt me een relatief eenvoudige manier van onderzoek doen met toch wel een zekere relevantie voor de praktijk. Benieuwd of dit ook voor sommige psychiatrische onderwerpen (depressie?) te realiseren is.

PS volg ons ook op twitter: @paulus4

Aandachtsgebied Ouderenpsychiatrie

Recent een goed stuk van collega Rob Kok betreffende het aandachtsgebied ouderenpsychiatrie (depsychiater maart 2011). Onder de titel 'winst of bedreiging' geeft hij een duidelijke schets van wat het apart organiseren van een route die leidt tot de aantekening 'ouderenpsychiater' kan opleveren. Natuurlijk wordt het vanuit de afdeling ouderen van de NVvP van harte ondersteund dat het vak zich verder emancipeert; hier is zelfs jarenlang voor gestreden en op deze manier sluiten we ook eindelijk aan bij landen zoals bijv het Verenigd Koninkrijk, waar al veel langer specialistische ouderenpsychiaters werken. Ook is het tijd dat de grote achterstand op bijvoorbeeld de K&J psychiaters (in NL zijn er 450 K&J psychiaters tegenover 150 ouderenpsychiaters) wordt ingelopen, zeker met het oog op de toenemende vergrijzing.
In GGNet kan vanaf nu de opleiding in dit aandachtsgebied gevolgd worden; er kunnen somatische stages gevolgd worden en er zijn verdiepingsstages waarbij het accent ligt op poliklinische diagnostiek van complexe problemen, consultatie in het algemeen ziekenhuis en in verschillende verpleeghuizen. Hiermee wordt een breed aanbod gecreëerd waarmee recht gedaan wordt aan de specifieke kant van de ouderenpsychiatrie: verwevenheid van psychiatrische, gedrags-, cognitieve en somatische factoren met psychosociale problematiek. Dit levert, om met Kok te spreken, steeds weer een boeiende diagnostische en/of therapeutische puzzel op.
Kijk ook op de rubriek 'ouderenpsychiatrie' van de website www.psychiatrienet.nl

The brain in your gut

Weer zo'n inspirerende TED lezing, nu over de aanwezigheid en betekenis van zenuwcellen in het maag-darm-stelsel.
Heribert Watzke is een wetenschapper die werkzaam is bij de firma Nestle en die onderzoekt hoe voedsel wel optimaal energie levert aan ons lichaam, maar tegelijkertijd ook de goede verzadiging oplevert. Hoe kunnen we zo goed mogelijk communiceren met de 'hersen' cellen die zich in de darmen bevinden?